Η Σκιά μου κι Εγώ

Η φωτο αριστερά προέρχεται φυσικά από την ταινία Stepmom όπου η Susan Sarandon έδωσε, κατά τη γνώμη μου, μια απ' τις καλύτερες ερμηνείες γυναικείου ρόλου που έχω δει ποτέ. Κι ας επρόκειτο στην ουσία για ένα γλυκανάλατο σενάριο που στόχευε κυρίως σε αμερικάνικα γούστα. Η αλήθεια είναι πως όποτε έχουμε να κάνουμε με μητέρα, μητριά, οικογένειες τέως και νυν, το σενάριο θα βγει είτε γλυκανάλατο είτε φαρσοκωμω/τραγωδία. Από μια τέτοια σκοπιά κι αφετηρία, δε μπορείς παρά ν' αποδεχτείς πως κάπου ανάμεσα στο ακραίο κακό και το επίσης ακραίο καλό υπάρχει ο καθημερινός μέσος όρος, η μετριότητα των ανθρώπινων σχέσεων που βουλιάζουν κι επιπλέουν στα ποικίλα σκαμπανεβάσματα.

Νιώθω πως δεν είναι έξω απ' τις αντοχές μου να μιλώ για μητέρες και μητριές. Στις 18 Νοέμβρη συμπλήρωσα τριανταένα χρόνια στην αγκαλιά μιας μητριάς που μ' έχει αναθρέψει από ηλικία αρκετά τρυφερή ώστε ν' αφήσει εντός μου αρκετή από τη στάμπα της, όχι όμως τόσο πρώιμη ώστε να μην έχω την ευκαιρία να γνωρίσω τη φυσική μου μητέρα. Αναφέρομαι φυσικά στη μαμά-Βρετανία, μια μητριά δύσκολη θα έλεγα, που ξέρει όμως από όρια και οριοθέτηση - σε αντίθεση με την αλλοπρόσαλλη μαμά-Ελλάς που ήταν και παραμένει πάντα των άκρων και του απρόβλεπτου. Η μαμά-Βρετανία μπορεί ανέκαθεν να είχε μέτριες επιδόσεις στην τρυφερότητα, δεν υπήρξε όμως στεγνή από συναίσθημα. Σε αντίθεση με τη μαμά-Ελλάς που σε πνίγει με το χάδι της και σε πληγώνει με το χαστούκι της - συνήθως με το ίδιο χέρι και σε χρόνο μηδέν.

Όταν "ωρίμασα" αρκετά το 2002 ώστε να πάω να δω από κοντά τη μάνα μου και να επικοινωνήσουμε επιτέλους στη γλώσσα "των μεγάλων", ένιωσα όπως σίγουρα νιώθουν όλοι εκείνοι που έρχεται κάποτε η στιγμή να γνωρίσουν δικούς τους ανθρώπους που είχαν χάσει - μα βρίσκουν πως οι γενετικοί δεσμοί δε φτάνουν να γεφυρώσουν το χάσμα της απουσίας, της εξέλιξης, της διαφοροποίησης. Οπωσδήποτε οι γενετικοί δεσμοί ενίοτε διευκολύνουν τη γνωριμία. Δεν επαρκούν όμως για να την προχωρήσουν σε μόνιμη, στενή σχέση. Κι αυτή ήταν μια αλήθεια που χρειαζόμουν να κατανοήσω από "πρώτο χέρι". Πώς να σ' αγαπήσει αφού δεν ξέρει τίποτε για σένα;

Και βέβαια, πέρα απ' τις πατρίδες, υπάρχει πλέον από φέτος και πραγματική μητριά, έστω κι αν δεν επηρεάζει άμεσα - λόγω φυσικής απόστασης και νοοτροπίας - τη ζωή του παιδιού μου. Ωστόσο υπάρχει, κι ίσως κάποιες από εκείνες τις μητέρες που βρίσκονται σε παρόμοια θέση μ' εμένα να συμφωνήσουν ότι ένας τέτοιος ερχομός φέρνει στο προσκήνιο τη δική τους θνητότητα και σκέψεις τύπου "πώς θα 'ταν αν..." Αυτό δηλαδή που περιγράφει η ταινία και που αναπόφευκτα φτάνει να καταλήξει σε φτωχό μελό. Αλλά ποιος είπε ότι η ζωή δε σκορπίζει τριγύρω αμέτρητα καθημερινά φτωχά έως φτηνά μελό;

Έχω ακούσει αρκετές φορές πως κάλλιο μια πραγματική μάνα, έστω και κακή, από μια μητριά. Λυπάμαι που δε μπορώ να συμφωνήσω. Μια κακή φυσική μάνα προκαλεί ανείπωτη ζημιά στον ψυχισμό του παιδιού της. Ακριβώς εξαιτίας της ιερότητας κι απολυτότητας του δεσμού. Καμιά μητριά δεν έχει τέτοια δύναμη. Όλοι εμείς που μας έχουν αναστήσει κι οι δύο αγκαλιές, πάντα θα προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε το "κακό", να βρίσκουμε ελαφρυντικά και για τις δύο. Κατανοώντας πως η ορφάνια είναι κι αυτή, αλίμονο, έννοια σχετική.

Οh England, my Lionheart
I'm in your garden, fading fast in your arms
The soldiers soften, the war is over
The air raid shelters are blooming clover
Flapping umbrellas fill the lanes
My London Bridge in rain again...

Aπό εκείνη τη χρονιά του 1978, τραγούδι σημαδιακό, χρονιά κομβική.

Από thalassaki στις Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2009 @ 22/11/2009 13:17 | Permalink
Tags: περιθωριακά , προσφυγιά , kate bush , μητερα , σινεμά , διαδρομές , προσωπικά