Παρασκευή, 1 Ιανουαρίου 2010

η σκιά μου κι εγώ: τέλος εποχής χωρίς εκπτώσεις

bluemoon31.12.09.jpg

Κάτι δεν πήγαινε καλά εδώ και καιρό. Κάτι δεν έβγαζε νόημα, σίγουρα κάτι ήταν εκτός. Και δεν εννοώ μόνο εμένα. Κάτι "εκεί έξω" ήταν off. Η αποξένωση δε με φόβισε ποτέ - άλλωστε η σκιά αυτήν αγκαλιάζει, σ' αυτήν προτιμά να ρίχνει το βλέμμα της. Δεν ήμουν ποτέ Το Παιδί Της Παρέας, κι έχουν περάσει τα χρόνια μου τόσο ώστε να μη μπορώ - και κυρίως να μη θέλω - να το αλλάξω αυτό. Κάποια χρόνια πριν, όμως, αναμφίβολα υπήρχε ένας πυρήνας ανθρωπιάς εδώ μέσα στον Παθ. Άνθρωποι που σκέφτονταν το ίδιο. Ή έτσι φαινόταν τουλάχιστον. Κι ήταν παρήγορο. Για όλους εμάς που ζούμε εκτός Ελλάδας, μια γνήσια γέφυρα γλώσσας και νοοτροπίας έχει τεράστια σημασία. Για μένα προσωπικά, εκτός από γέφυρα ήταν το καταφύγιό μου. Ένα αναγκαίο, πολύτιμο καταφύγιο. Ένας χώρος αποσυμπίεσης, αμεσότητας. Κι όμως, αν με ρωτήσεις, δεν έγραψα ποτέ κάτι γιατί είχα τόσο μεγάλη ανάγκη να διαβαστεί ή να γίνει αποδεκτό απ' τις "παρέες". Έγραφα γιατί έτσι ένιωθα. Κι όταν κάποιοι ανάμεσά μας μου άφηναν μηνύματα πως οι σκέψεις μου αντικατόπτριζαν τις δικές τους, ήταν δώρα ανθρωπιάς, φιλίας κι επικοινωνίας. 

Κάποια στιγμή δεν ξέρω τι έγινε. Δεν κατάλαβα για πότε έπεσε τόσο απότομα η θερμοκρασία, πώς βάρυνε η ατμόσφαιρα και μείναμε μόνοι, η σκιά μου κι εγώ. Ίσως να φταίω εγώ που εξαιτίας προσωπικών δυσχερειών δεν ήμουν σε θέση να κάνω επισκέψεις σε άλλα ιστολόγια. Κανείς δεν αναρωτήθηκε. Άλλωστε δεν ήμουν ποτέ των δημοσίων σχέσεων. Ίσως να νοσηλεύω μια ενδότερη αποξένωση. Ίσως τελικά το διαφορετικό να μη γίνεται ποτέ αποδεκτό, κι αν δεν "ανήκεις" τότε μην το ψάχνεις. Σημασία έχει αυτό: πως άρχισα να νιώθω άβολα με το γεγονός ότι εκτίθεμαι. Εκτίθεμαι εγώ, η σκιά μου, οι σκέψεις, η ειλικρίνειά μου, η ζωή μου ολόκληρη, μέσα σ' ένα χώρο που βλέπω πως δε θα μπορούσε να ξεχωρίσει το αληθινό από το κάλπικο ακόμη κι αν του δάγκωνε βάρβαρα τον πισινό.

Το τέλος εποχής έρχεται μόνο του. Το καταλαβαίνεις όταν αρχίσεις να αισθάνεσαι σαν επαίτης σε λεωφορείο κουβαλώντας πάνω σου την αμηχανία - των άλλων αλλά και τη δική σου - σαν πιτυρίδα. Δεν είναι να το φοβάσαι. Εδώ λαοί, γλώσσες, κουλτούρες, συνειδήσεις φθείρονται και πεθαίνουν - για ένα ιστολόγιο θα κλάψουμε;

Δεν ξέρω αν ή πότε θα επιστρέψω εδώ. Είναι ένας χώρος που με στήριξε στο πένθος, στον επαναπατρισμό, στην αδιάκοπη αλλαγή, στις πιο δύσκολες στιγμές μου. Είναι επόμενο ν' αρνηθώ να τον ξηλώσω ή να τον μειώσω με οποιονδήποτε τρόπο. Αν οι πολλοί πρεσβεύουν πως έχει χαθεί από τριγύρω μας η αξιοπρέπεια, τότε ένας λόγος παραπάνω να τη στηρίξουμε ακόμη περισσότερο. Κι επειδή η αποψινή βραδιά σηματοδοτεί ένα αληθινό τέλος εποχής για μένα - μέσα από δουλειά, προσωπικές σχέσεις και προσδοκίες - το θεωρώ αναγκαίο να προστατέψω όλα εκείνα που πρεσβεύω.

Ένα βαθύτατο ευχαριστώ σε όσους με γνώρισαν και μου στάθηκαν τρισήμιση χρόνια τώρα μέσω ιστολογίου. Σε όσους προϋπήρχαν στη ζωή μου και παραμένουν φίλοι. Απόψε δε θυμάμαι τίποτε που να μ' έχει πληγώσει. Όλα τα παίρνει το ποτάμι κάτω από ένα μπλε φεγγάρι, μια υπέροχη πανσέληνο.

Καλή Χρονιά σε όλους, Rory on!

Δευτέρα, 28 Δεκεμβρίου 2009

του χρόνου ο δείχτης

rilke.jpg

Αυτό 'ναι η νοσταλγία: να κατοικείς στο κύμα

και να μην έχεις πατρίδα μες στον χρόνο.

Κ' οι επιθυμίες αυτό 'ναι: σιγαλή συνομιλία

της αιωνιότητας με καθημερνές ώρες.

Κ' η ζωή 'ναι αυτό: ώσπου από ένα χτες

να βγει η μοναχικώτερη απ' τις ώρες ώρα,

που, διαφορετικά απ' τις άλλες αδελφές της

γελώντας, μπροστά στο αιώνιο μόνο θα σωπάσει.

Ράινερ Μαρία Ρίλκε: Νοσταλγία

Μετάφραση: Άρης Δικταίος, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1987



Ετεροχρονισμένοι παλαιόθεν. Ο Χρόνος αρκετά βήματα μπρος, εσύ κι εγώ ξωπίσω, ύστερα - άγνωστο πώς - εμείς μπροστά. Eσύ πρώτα, έπειτα εγώ. Μεγάλος πονοκέφαλος. Να παίζουμε τυφλόμυγα με τον Καιρό, κυνηγώντας ο ένας του άλλου την ουρά, κι Αυτός να προσπερνά ανέμελος, ανέγγιχτος από τα βρόχια του χρονοδείχτη σου ή το κόσκινο της κλεψύδρας μου. Τίποτε δε μετρήσαμε. Μήτε τις ανάσες, μήτε τα καρδιοχτύπια μας. Δεν προκάναμε. Ξωπίσω πάλι, σ' ατέρμονους κύκλους απουσίας, ανεπάρκειας, άλγους. Πλέκω σε κόμπους τα δάχτυλά μας και τα νιώθω να μεταβάλλονται σε άμμο. Tο αίμα στεγνώνει στον ήλιο όπως η βροχή, η βροχή στερεοποιείται σε χιόνι, κρύσταλλοι διαμελίζονται σε στρόγγυλα κύματα. Προσωρινά καταφύγια, μετρημένες ώρες, λημέρια της λησμονιάς.

Παρασκευή, 25 Δεκεμβρίου 2009

το ταξίδι: Χριστούγεννα στο περιθώριο

DSCN0854.JPG

Χθες το πρωί, στο δρόμο για τη δουλειά, αποφάσισα να σταματήσω για λίγα λεπτά - παρά την άσφαλτο-γυαλί - και να αποτυπώσω με τη φωτογραφική μου μηχανή ετούτα τα μικρά λάμα στο χιόνι. Ήταν βέβαιο πως το χιόνι δε θα διαρκούσε για πολύ ακόμη, κι ήταν μια πραγματική ευκαιρία. Τα λάμα τα βλέπω κάθε πρωί, πάντα να βόσκουν ελεύθερα κι αδιάφορα για τις λογής καιρικές συνθήκες. Ζώντας σ' ένα κλίμα αρκετά μακριά από το πνεύμα των ημερών, η εικόνα αυτή ήταν η πιο "χριστουγεννιάτικη" που μπορούσα να μεταφέρω από τη φαντασία μου στην πραγματικότητα. Όμως, όπως το πρόσφατο χιόνι, έτσι έλιωσε κι η εικόνα και βρέθηκα πίσω στην κλινική. Με άδεια οι περισσότεροι γιατροί και θεραπευτές, χωρίς άδεια δυστυχώς τα νεαρά πλάσματα που μας επισκέπτονται καθημερινά και που το ξέρεις καλά ότι οι γιορτινές μέρες θα παιδέψουν κι εκείνα - και τις οικογένειές τους - ακόμη παραπάνω.

Ποτέ μου δεν κατάφερα να τα βρω με το ανθρώπινο άλγος που τέτοιες μέρες γίνεται ακόμη πιο έντονο. Κι είναι τόσο συμπαγές που θα μπορούσες να το κόψεις με μαχαίρι. Σπάνια όμως, πολύ δύσκολα, είσαι σε θέση να το μετριάσεις σε βάθος και διάρκεια, παρά τις καλές σου προθέσεις. Μια εβδομάδα μου 'χει απομείνει στη συγκεκριμένη κλινική. Με το τέλος του χρόνου τελειώνουν τα διόμιση χρόνια θητείας εκεί και μεταφέρω τα μπαγκάζια μου - αγωνίες, εμπειρίες, γνώσεις, αντοχές - κάπου αλλού. Η διαδρομή συνεχίζεται, οι υποθέσεις αλλάζουν, τα πρόσωπα, οι ηλικίες, οι συνθήκες. Τίποτε ίδιο. Εκτός από το άλγος και το ταξίδι. Κι αυτή ακριβώς η ιδιότητα του ανθρώπου - να πονάει και να προχωράει - είναι ο καλύτερος συμβολισμός που μπορώ να δώσω στα δικά μου Χριστούγεννα, όπως τ' αντιλαμβάνομαι και τα ζω. Μαζί μ' εκείνο το ταπεινό μωρό και την εναλλακτική του οικογένεια. Κι ας μη γεννήθηκε Δεκέμβρη, κι ας μη χιόνιζε τότε. Παραμένει όμως ανάμεσα στα καλύτερα μαθήματα/εφόδια για ένα ταξίδι "μεσοπέλαγα". Όπως θα το αποκαλούσε πολύ σοφά ο φίλος γείτονας. 

Χρόνια Πολλά και Καλά σε όλους.

Έπρεπε νάμαστε τρεις.
Αν δεν ήταν τόσο σκοτάδι,
θα καταλάβαινα ίσως, γιατί
έχω μείνει τόσο μονάχος.

Πόσο έχω ξεχάσει.
Πρέπει απ' αρχής πάλι το ταξίδι
ν' αρχίσει.
Πότε ξεκινήσαμε, τότε, οι τρεις;
Ή μήπως, κάποτε, είχαμε ανταμώσει...
Μαζύ πορευτήκαμε ένα διάστημα,
όσο μας οδηγούσε άστρο λαμπρό.
Αυτό άλλαξε την οδό ή εγώ
τίποτα πια να δω δεν μπορώ;
Πού βρίσκομαι τώρα, σε τέτοιον καιρό,
σκληρό, ανένδοτο, δύσκολο,
εγώ, ανήσυχος, βιαστικός.
Μήπως κι' η ώρα πλησίασε;
Πού να το ξέρω!

Πού είναι τα δώρα;
είχαμε τότε τοιμάσει δώρα
ήμερα, ήσυχα
δώρα ημών των ταπεινών, χρυσόν
λίβανον και σμύρναν άλλοτε
με θαυμασμό κι' ευλάβεια τού φέρναμε.

Τώρα σ' αυτόν τον καιρό
σίδερο, κεραυνό και φωτιά.

Ήμασταν τρεις,
τώρα κανέναν άλλον δε βλέπω
κι' αισθάνομαι τα χέρια μου
πότε άδεια, πότε βαριά.
Βασιλείς τότε προς τον βασιλέα
του κόσμου, τώρα κανείς
δε βασιλεύει με βεβαιότητα.
Σκοτάδι βαρύ. Ποιος μ' οδηγεί;
Δίχως συντροφιά,
δίχως άστρο κανένα πηγαίνω.
Μόνη προσφορά, η μεγάλη που γνωρίζω,
συμφορά της στέρησής Του.
Τι να προσφέρω σημάδι ευλάβειας
κι' υποταγής; Εμείς, άνθρωποι
της παράφορης τούτης εποχής,
τι μπορούμε, δικό μας, ευτυχείς
να Του δώσουμε; Είναι ανάγκη
να βρούμε την προσφορά.
Τίποτα δεν προσφέρει της ψυχής μας
ο τόσος αγώνας.
Χρυσόν, λίβανον και σμύρναν
άλλοτε, δώρα απλά.
Μας παιδεύει η ασυμπλήρωτη προσφορά.
Τώρα που πορεύομαι στο σκοτάδι,
χωρίς τη χαρά των δώρων, μονάχος,
δεν έχω παρά τον εαυτό μου να δώσω.

Εν συντριβή βαδίζοντα.

Ζωή Καρέλλη: Το ταξίδι των μάγων -
Από τη συλλογή Κασσάνδρα και άλλα ποιήματα (1955)
three_wise_men_christmas_card-p137960574336920412q6k5_400.jpg

Σάββατο, 19 Δεκεμβρίου 2009

όταν έκαιγε μαγκάλι

magkali.jpg

Χάλκινο μαγκάλι με χυτή βάση και λαβές από ορείχαλκο. Χρησιμοποιήθηκε στην Τραπεζούντα (19ος-20ός αιώνας)

Πέτρος Γρανίτας: Το Χάλκινο Μαγκάλι 

Μαζί με άλλα υπάρχοντα,
φέραμε από την Πόλη
κι ένα μαγκάλι χάλκινο
και λίγη στάχτη
απ' της στερνής φοράς το άναμα.

Εδώ στην προσφυγιά μας
ψήσαμε, μαγειρέψαμε, ζεστάναμε τα χέρια,
εφκιάξαμε σαλέπι και καφέ,
και στον "τελφέ" τον μαύρο
εμάντευε άσπρες μέρες
η ογδοντάρα μάμμη.

Αμέτρητα της ανεχειάς τα χρόνια...

Τώρα οι γιοι, οι κόρες, οι εγγονοί
στα "βόρεια" προάστεια...
Μα οι ρίζες τους βαθύτατες
στην μάνα γη, την Πόλη.
Το χάλκινο μαγκάλι
σε θέση περιωπής
κανείς δεν το πειράζει,
κι ας μη ζεσταίνει πια.

Εμείς οι πρόσφυγες από τα "άγια χώματα"
δεν απαρνιέμαστε ποτέ
έστω κι ένα μαγκάλι
που κάποτε μας ζέσταινε...

Τα φετινά Χριστούγεννα είναι ίσως τα πιο απόμακρα που έχω βιώσει μέχρι σήμερα. Μάλλον να διορθώσω: εγώ απόμακρα, τα Χριστούγεννα στην ίδια ετήσια θέση τους.  Έξω κυριαρχεί μια χωλή, χλομή καταναλωτική μανία, ενώ μέσα αποζητώ προσφυγικά μαγκάλια.. Καλά τα πάμε, πρόσφυγα.. εδώ πρόκειται για Δραπέτευση με το δέλτα κεφαλαίο. Αν δεν ήταν για χάρη του παλικαριού μου (που ακόμη συντηρεί στην εφηβική καρδούλα του αρκετή απ' την αθώα χριστουγεννιάτικη μαγεία) και της μητέρας μου (που δεν ξέρω πόσα χριστουγεννιάτικα τραπέζια έχω μπροστά να της προσφέρω), θα περνούσα το δίχως άλλο τις "γιορτινές ημέρες" κάτω απ' το πάπλωμα, με μουσική, βιβλίο και φακό. Χωρίς τηλέφωνο, τηλεόραση ή κάλαντα. Οπωσδήποτε χωρίς τη θυσία της γαλοπούλας.

Όμως ο πρόσφυγας ανέκαθεν σκεφτόταν πιότερο την εστία και τους ανθρώπους του, παρά τον εαυτό του. Γι' αυτό θα σηκωθώ, θα ψωνίσω, θα μαγειρέψω, θα ετοιμάσω, θα προσπαθήσω. Κι αν μου 'χε μείνει πολύτιμο κειμήλιο της ρίζας μου κάποιο πολυχρησιμοποιημένο χάλκινο μαγκάλι, θ' άναβε στα σίγουρα αυτές τις μέρες κι όχι μόνο. Σε περίπτωση που κάποιοι απόγονοι προσφύγων στα βόρεια προάστεια ή αλλού το 'χουν απλά για διακόσμηση, λυπάμαι πολύ για το μαγκάλι: ολάκερη η ύπαρξή του έχει τη βάση της στη φλόγα και τη χρήση.. τι θάνατος κι αυτός, να σωπαίνεις - ψυχρός και καλογυαλισμένος - σε μια γωνιά ή ένα ράφι.

Και φοβάμαι - τ' ομολογώ πως τη φοβάμαι - τη μοίρα που οδηγεί τον πρόσφυγα (όχι τους ντεμέκ απογόνους) να σβήσει κάποτε με το ίδιο του το χέρι το μαγκάλι του. Να το καθαρίσει, να το γυαλίσει, να το αποθέσει κάπου φανερά ή κρυφά, μαζί με στάχτες κι αναμνήσεις - αυτές κρυφές. Η ζωή μπορεί να καταλήξει λείψανο και να κρατάει ακόμη. Βαλσάμωσέ την όμως, κάν' την κειμήλιο, κι είναι χαμένη.

Ίσως ν' αναρωτηθείς τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα Χριστούγεννα. Δεν ξέρω.. μπορεί να 'χουν, μπορεί και όχι. Σίγουρα όμως έχουν σχέση με κάποια φλόγα που τρεμοσβήνει, τη σπίθα που ξεψυχάει στις ψυχρολουσίες, και με τη δίκοπη ζωή. 

Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου 2009

πρηνηδόν κι απόμερα

face down3.jpg

..από τη λιάστρα μακροβούτια στα λασπόνερα,

κάτω απ' το χιόνι πρηνηδόν κι απόμερα..

 

Αν μου ζητούσες να στριμώξω τη φετινή χρονιά σε δυό σειρές, μέσα σ' ετούτες τις δυό σειρές θα την έκλεινα. Ήρθαν και με βρήκαν μόνες τους, φιλικά κι αυθόρμητα, ενώ γύριζα στο σπίτι απ' τη δουλειά, οδηγώντας σε μια πρώτου βαθμού χιονοθύελλα που κράτησε μερικές στιγμές μονάχα - έφταναν όμως για να σβουρίσουν οι λεξούλες εκεί πάνω στο παρμπρίζ, με το συγκεκριμένο κομμάτι των Mαγικών Αριθμών που τόσο αγαπώ να τυραννάει τα ηχεία και τυμπανά μου.. If all I see is an empty sky that pulls you out from the snow I don't want to know This Love, This Heart, I don't want to know This Love, This Heart, This is Waking Up.. Κι έτσι πρόλαβαν οι σκέψεις να γίνουν λέξεις, κι ύστερα πάλι σκέψεις, προτού ν' αλλάξει ο καιρός και πνιγούμε στη νεροποντή ή μας κουκουλώσει το χιόνι.

Απολογισμό της χρονιάς που κλείνει δεν πρόκειται με τίποτε να κάνω - όχι επειδή βολοδέρνει ακόμα κι είναι άπρεπο, αλλά γιατί δεν είχε τίποτε καινούργιο να με διδάξει. Αντίθετα, από την πρώτη μέρα του περασμένου Γενάρη είχε περάσει καρούλια στα πόδια και ντελαπάριζε γύρω μου επί δώδεκα μήνες. Ωστόσο είχε κάτι να μου υπενθυμίσει: τα λάθη μου τα πάθη μου και ξερό ψωμί - κι ευχαριστώ εδώ από καρδιάς τον αγαπητό Μαύρο Γάτο με τον όμορφο και φιλόξενο ιστοχώρο, που χωρίς να το ξέρει μιλούσε και για μένα όταν έγραφε πρόσφατα για τα Λάθη του Αλάτι και Βροχή. Κάτι τέτοια χαμηλώνουν το μπόι της Μοναξιάς, της συγυρίζουν τα φορέματα και την αφήνουν να εκφραστεί δίχως τις συνηθισμένες της επικοινωνιακές αναπηρίες.

Απολογισμό λοιπόν δεν κάνω, θ' αφήσω τη χρονιά στο έλεος του χιονιού. Έτσι πρηνηδόν κι απόμερα. Για να ταιριάζουμε κιόλας.


Kαι τώρα στις 7.30 το πρωί έξω απ' την πόρτα ήταν έτσι... Από καληνύχτα σε καλημέρα. Πέρα ως πέρα.
DSCN0845.JPG

Profile

thalassaki thalassaki
stationary traveller

Ένας πρόσφυγας and proud of it!

Powered by pathfinder blogs